coronavirus vaccine: करोना: १५० हून अधिक लशींवर संशोधन; ‘अशी’ आहे लस विकसित करण्याची पद्धत – coronavirus vaccine updates scientists are using many techniques to develop coronavirus vaccines


करोनाच्या संसर्गाने जगभरात थैमान घातले आहे. करोनाच्या संसर्गाला अटकाव करण्यासाठी लस विकसित करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. जगभरात सध्या १५० हून अधिक लशींवर संशोधन सुरू आहे. लस विकसित करण्यासाठी वेगवेगळे प्रयत्न सुरू आहेत. याद्वारे मानवी शरीरातील SARS-CoV-2 ओळखण्यासाठी प्रयत्न करण्यात येत आहे. आपल्या शरीरातील पेशींवर ACE-2 रिसेप्टर असतात. जे विषाणूवर असलेल्या स्पाइक प्रोटीनचे लक्ष्य असतात. यांचा प्रतिकार करून विषाणू आपल्या शरीरात प्रवेश करतात. शरीरात दाखल झाल्यानंतर विषाणू आपली संख्या वाढवतो आणि संसर्ग शरीराच्या इतर भागात पोहचतो. या विषाणूंशी लढण्यासाठी आपल्या शरीरात अॅण्टीबॉडी आणि टी-सेल असतात. लशीद्वारे कोणत्याही संसर्गाशिवाय रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्याचे आव्हान आहे. जवळपास आठ ते दहा लशींची चाचणी अंतिम टप्प्यात आली आहे. रशियाने आपल्या देशात सामान्यांसाठी लस उपलब्ध केली आहे. तर, चीनने लष्करातील जवानांना लस देण्यास सुरुवात केली आहे.

व्हायरस लस

लस विकसित करणारे अनेक शास्त्रज्ञ सध्या विषाणूचा वापर करून लस विकसित करत आहेत. त्यासाठी विषाणूचा शक्तीहीन घटक अथवा इनअॅक्टीव्ह व्हर्जनचा वापर करतात. विषाणूला कमकुवत करण्यासाठी प्राण्यांच्या पेशींद्वारे दिले जाते. म्युटेशन होईपर्यंत ही क्रिया सुरू असते. म्युटेशमुळे आजार फैलावत नाही. तर, विषाणूला निष्क्रिय करण्यासाठी फॉर्मलडिहाइड अथवा उच्च तापमानावर ठेवले जाते. त्यामुळे विषाणूहा बाधा पोहचवू शकत नाही. हा विषाणू मानवाच्या शरीरात सोडला जातो. त्यानंतर मानवी शरीरात अॅण्टीबॉडी आणि टी-सेल निर्माण होतात. शरीरात घातक विषाणूचा शिरकाव झाल्यास त्यांचा मुकाबला करण्यास शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती आधीच सज्ज असते.

व्हायरल-वेक्टर लस

व्हायरल वेक्टर लशीसाठी गोवर अथवा सामान्य सर्दी (adenovirus)निर्माण करणाऱ्या विषाणूत जेनेटिकली बदल केले जातात. त्यामुळे शरीरात विषाणू स्पाइक प्रोटीनची निर्मिती करतात. हे अतिशय कमकुवत असतात. त्यामुळे शरीरात आजार फैलावत नाही. अशा प्रकारची लस अतिशय सुरक्षित समजली जाते आणि प्रभावीपणे रोगप्रतिकार शक्ती निर्माण करतात.

Explainer अमेरिका, ब्रिटन, रशिया आणि चीनच्या लशीत ‘असा’ आहे फरक!

न्युक्लिक अॅसिड लस

या लशीत करोना विषाणूच्या प्रोटीन, विशेषत: स्पाइक प्रोटीन बनवणाऱ्या डीएनए अथवा आरएनए मानवी शरीरांच्या पेशीत दिले जातात. शरीरात व्हायरल प्रोटीन झाल्यामुळे त्यांना व्हायरस समजून अॅण्टी बॉडी आणि सेल्यूर इम्यून निर्माण केले जातात. ही पद्धत सुरक्षित असली तर आतापर्यंत प्रभावी असल्याचे समोर आले नाही.

प्रोटीन आधारीत लस

अनेक संशोधक करोना विषाणूच्या प्रोटीनला थेट शरीरात इंजेक्ट करण्याचा मार्ग सुचवतात. अशावेळी प्रोटीन अथवा प्रोटीन शेलच्या तुकड्यांना जे करोना व्हायरसच्या बाहेरील भागांसारखे असतात त्यांना इंजेक्ट केले जाते. शरीरात रोगप्रतिकारक शक्ती निर्माण करण्याचे काम करतात. (प्रातिनिधिक छायाचित्रे)

वाचा: करोनानंतरही महासाथीच्या आजारासाठी सज्ज रहा; WHO ने दिला इशारा!



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *